روند دادرسی:
الف) روند دادرسی در امور مدنی:
طبق ماده 48 قانون آیین دادرسی مدنی، شروع رسیدگی در دادگاه مستلزم تقدیم دادخواست می باشد. مدیر دفتر دادگاه پس از وصول دادخواست باید فوری آن را ثبت کرده ، رسیدی مشتمل بر نام خواهان ، خوانده، تاریخ تسلیم (روز ، ماه ، سال) با ذکر شماره ثبت به تقدیم کننده دادخواست بدهد و در برگ دادخواست تاریخ تسلیم را قید نماید.
طبق ماده 51 قانون آیین دادرسی مدنی ، دادخواست باید به زبان فارسی در روی برگه های چاپی مخصوص نوشته شده و حاوی نکات زیر باشد.  
1- نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن، اقامتگاه و حدالامکان شغل خواهان.
تبصره: درصورتیکه دادخواست توسط وکیل تقدیم شود مشخصات وکیل نیز باید درج گردد.
2- نام ، نام خانوادگی، اقامتگاه و شغل خوانده.
3-تعیین خواسته و بهای آن مگر آنکه تعیین بهاء ممکن نبوده و یا خواسته مالی نباشد.
4- تعهدات و جهات که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه می داند در طوریکه مقصود واضح و روشن باشد.
5- آنچه خواهان از دادگاه درخواست دارد.
6-  ذکر ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد از اسناد و نوشتجات و اطلاع مطلعین و غیره.ادله مشتبه به ترتیب رافع نوشته می شود. و اگر دلیل گواهی گواه باشد خواهان باید اسامی و مشخصات و محل اقامت آنان را به طور صحیح معین کند.
7-  امضای دادخواست دهنده و در صورت عجز از امضاء اثر انگشت.
تبصره  1-  اقامتگاه باید با تمام خصوصیات از قبیل شهر و روستا و دهستان و خیابان  به نحوی نوشته شود که ابلاغ به سهولت ممکن باشد

تبصره 2- چنانچه خواهان یا خوانده شخص حقوقی باشد در دادخواست نام و اقامتگاه شخص حقوقی نوشته خواهد شد.
ماده 52 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که هر یک از اصحاب دعوا عنوان قیم یا متولی یا وصی یا مدیریت شرکت و امثال آن را داشته باشد در دادخواست باید تصریح شود.
پیوست های دادخواست:
ماده 57 قانون آیین دادرسی مدنی ، خواهان باید رونوشت یا تصویر اسناد خود را پیوست دادخواست نماید .رونوشت یا تصویر باید خوانا و مطابقت آن با اصل گواهی شده باشد مقصود از گواهی آن است که دفتر دادگاهی که دادخواست به آنجا داده می شود و یا دفتر یکی از دادگاه های دیگر یا یکی از ادارات ثبت اسناد یا دفتر اسناد رسمی و در جائیکه هیچ یک از آنها نباشد بخشدار محل یا یکی از ادارات دولتی مطابقت آن را با اصل گواهی کرده باشد در صورتیکه رونوشت یا تصویر سند در خارج از کشور تهیه شده باید مطابقت آن با اصل در دفتر یکی از سفارت خانه ها  و یا کنسولگرهای ایرانی گواهی شده باشد.
هرگاه اسنادی از قبیل دفاتر بازرگانی یا اساسنامه شرکت و امثال آن مفصل باشد قسمت هایی که مدارک ادعاست خارج نویس شده پیوست دادخواست می گردد.علاوه بر اشخاص و مقامات فوق ، وکلای اصحاب دعوا نیز می توانند مطابقت رونوشت های تقدیمی خود را با اصل تصدیق کرده پس از الصاق تمبرمقرر در قانون به مرجع صالح تقدیم نمایند.
ماده 58 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتیکه اسناد به زبان فارسی نباشد ، علاوه بر رونوشت یا تصویر مصدق، ترجمه گواهی شده آن نیز باید پیوست دادخواست شود ، صحت ترجمه و مطابقت رونوشت با اصل را مترجمین رسمی یا مامورین کنسولی حسب مورد گواهی خواهند نمود.
ماده 59، قانون آیین دادرسی مدنی: اگر دادخواست توسط ولی، قیم، وکیل ویا نماینده قانونی خواهان تقدیم شود، رونوشت سندی که مثبت سمت دادخواست دهنده است به پیوست دادخواست تسلیم دادگاه می گردد.
ماده60 قانون آیین دادرسی مدنی: دادخواست و کلیه برگهای پیوست آن باید در دو نسخه و در صورت تعدد خوانده به تعداد آنها بعلاوه یک نسخه تقدیم دادگاه شود.
((جریان دادخواست تا جلسه رسیدگی))
ماده 64 مدیر دفتر دادگاه باید پس از تکمیل پرونده آن را فوراً در اختیار دادگاه قرار دهد ، دادگاه پرونده را ملاحظه و در صورتیکه کامل باشد ، پرونده را با صدور دستور تعیین وقت به دفتر دادگاه اعاده می نماید تا وقت دادرسی((ساعت، روز، ماه، سال)) را تعیین و دستور ابلاغ دادخواست را صادر نماید. وقت جلسه باید طوری معین شود که فاصله بین ابلاغ وقت به اصحاب دعوا و روز جلسه کمتر از پنج روز نباشد.
در مواردی که نشانی طرفین دعوا یا یکی از آنها در خارج از کشور باشد ، فاصله بین ابلاغ وقت و روز جلسه کمتر از دو ماه نخواهد بود.
جلسه دادرسی:
ماده 93 قانون آیین دادرسی مدنی، اصحاب دعوا می توانند در جلسه دادرسی حضور یافته یا لایحه ارسال نمایند. ماده 94 قانون آیین دادرسی حضور شخص خواهان یا خوانده یا هر دو را لازم بداند این موضوع در برگه اخطاریه قید می شود، در اینصورت شخصاً مکلف به حضور خواهند بود.
صدور و انشاء رای:
ماده 295 قانون  آیین دادرسی مدنی، پس از اعلام ختم دادرسی در صورت امکان دادگاه در همان جلسه انشاء رای نموده و به اصحاب دعوا اعلام می نماید در غیر اینصورت حداکثر ظرف یک هفته انشاء و اعلام رای می کند.
ابلاغ رای:
ماده 300 قانون آیین دادرسی مدنی، مدیر دفتر دادگاه موظف است فوری پس از امضاء دادنامه رونوشت آن را به تعداد اصحاب دعوا تهیه و در صورتیکه  شخصاً یا وکیل یا نماینده قانونی آنها حضور دارند به آنان ابلاغ نماید والا به مامور ابلاغ تسلیم و توسط وی به اصحاب دعوا ابلاغ گردد.
حکم دادگاه حضوری است مگر اینکه خوانده یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی وی در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و به طور کتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا ابلاغیه اخطار واقعی نشده باشد.
محکوم علیه غائب حق دارد به حکم غیابی اعتراض نماید. این اعتراض واخواهی نامیده می شود. دادخواست واخواهی در دادگاه صادر کننده حکم غیابی قابل رسیدگی است.مهلت واخواهی از احکام غیابی برای کسانی که مقیم کشورند بیست روز و برای کسانیکه خارج از کشور اقامت دارند دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی خواهد مگر اینکه معترض به حکم ثابت نماید عدم اقدام به واخواهی در این مهلت به دلیل عذر موجه بوده است . در اینصورت باید دلایل موجه بودن عذر خود را ضمن دادخواست واخواهی به دادگاه صادر کننده رای اعلام نماید.
جهات زیر عذر موجه محسوب می گردد:
1-  مرضی که مانع حرکت است  2- فوت یکی از والدین یا همسر یا اولاد  3- حوادث قهریه از قبیل سیل ، زلزله  و حریق که بر اثر آن تقدیم دادخواست واخواهی در مهلت مقرر ممکن نباشد.    4- توقیف یا حبس بودن به نحوی که نتوان در مهلت مقرر دادخواست واخواهی تقدیم کرد.
مهلت تجدید نظر:
ماده 336 قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت درخواست تجدید نظر اصحاب دعوا ، برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ یا انقضاء مدت واخواهی است.
ماده 337 قانون آیین دادرسی مدنی ، هرگاه یکی از کسانیکه حق تجدید نظرخواهی دارند قبل از انقضای مهلت تجدید نظر ورشکسته یا محجور یا فوت شود مهلت جدید از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار در مورد ورشکسته به مدیر تصفیه و در مورد محجور به قیم و در صورت فوت به وارث یا قائم مقام یا نمایند قانونی وارث شروع می شود.
ماده 338 قانون آیین دادرسی مدنی، اگر سمت یکی از اشخاص که به عنوان نمایندگی از قبیل ولایت یا قیومیت و یا وصایت در دعوا دخالت داشته اند قبل از انقضای مدت تجدید نظر خواهی ذایل گردد ، مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار به کسی که به این سمت تعیین می شود شروع خواهد شد و اگر ذوال این سمت به واسطه رفع حجر باشد مهلت تجدید نظر خواهی از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار به کسی که از روی رفع حجر شده است شروع می گردد.
متقاضی تجدید نظر باید درخواست خود را ظرف مهلت مقرر به دفتر دادگاه صادر کننده رای یا دفتر شعبه اول دادگاه تجدید نظر یا به دفتر بازداشتگاهی که در آنجا توقیف است تسلیم نماید